Επιθεώρηση ετών 54

Ο Γιάννης Μπαλαμπανίδης γράφει για τα Σύγχρονα Θέματα, μία επιθεώρηση με ιστορία άνω του μισού αιώνα




Από τον φίλο Γιάννη Μπαλαμπανίδη έλαβα ένα δελτίο τύπου για την κυκλοφορία του νέου διπλού τεύχους των «Σύγχρονων Θεμάτων». Το τεύχος έφερε αρίθμηση 132-133 και καλύπτει μια περίοδο έξι μηνών, από τον Ιανουάριο και έως και τον Ιούνιο 2016. Λίγες ημέρες μετά, αγόρασα από ένα βιβλιοπωλείο-στέκι το τεύχος, έχοντας στο μυαλό μου ότι τιμώ -πέραν όλων των άλλων- την επιμονή και την αφοσίωση μιας ομάδας ανθρώπων -ακαδημαϊκών, ερευνητών κά.- στη διατήρηση ενός από τα μακροβιότερα πολιτικά έντυπα της χώρας. Ζήτησα από τον Γιάννη να μου στείλει ένα κείμενο για την επιθεώρηση «Σύγχρονα Θέματα». Ανταποκρίθηκε. Το δημοσιεύουμε.

H επιθεώρηση «Σύγχρονα Θέματα» έχει μια ιστορία (και προϊστορία) 54 ετών. Είναι φυσικό στη διάρκεια του χρόνου που κύλησε να παρατηρούνται διαφορές στην έμφαση, μετατοπίσεις ή/και ανατροπές στις αντιλήψεις. Αλλες οι προτεραιότητες το 1962 που πρωτοεκδόθηκε, άλλες το 1977 που επανεκδόθηκε μετά τη δικτατορία -κεντρική ιδέα τότε «η συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης πραγματικότητας» (Nίκος Σβορώνος), ίσως απόηχος από την Οκτωβριανή Επανάσταση- και άλλες οι προτεραιότητες μετά το 1989.

Tα «ΣΘ» πάντοτε ήσαν ή έστω αντιλαμβανόντουσαν τον εαυτό τους ως αριστερή επιθεώρηση ακόμη και στην πρόσφατη περίοδο όταν πολλά είναι προς επαναπροσδιορισμό – επιθεώρηση που δεν εξέπεμπε ούτε καθαρά πολιτικό λόγο ούτε καθαρά ακαδημαϊκό, αλλά σίγουρα στο κρίσιμο μεταίχμιο των δύο.

Σημείο επανεκκίνησης προ δεκαπενταετίας ήταν πως κοιτάζοντας τριγύρω μας διαπιστώσαμε αυτό που διαισθητικά γνωρίζαμε: πως όχι μόνο δεν είναι δεδομένα τα σύνορα της κάθε πειθαρχίας, αλλά δεν είναι δεδομένο και ακλόνητο ούτε καν το αντικείμενό τους και τα εργαλεία προσέγγισής του. Tην τελευταία εικοσαετία στις διεθνείς επιθεωρήσεις και τα βιβλία πληθώρα οι διατυπώσεις, τίτλοι και υπότιτλοι όπως «επινόηση» εθνών και περιοχών, «κατασκευή» παραδόσεων, «αφηγήσεις» (ιστοριογραφικές) του παρελθόντος. Επομένως, σχετικοποιούνται οι απολυτότητες και οι βεβαιότητες του παρελθόντος. H γνωριμία και η επικοινωνία με τον «άλλο» -είτε πρόκειται για άλλες κοινωνίες και παραδόσεις είτε πρόκειται για νέα ρεύματα που διευρύνουν τους ορίζοντές μας- υπήρξε βασικό μέλημα της εκδοτικής πολιτικής από την αρχή.

Kαταλήξαμε πως μας ενδιαφέρει μια επιθεώρηση που στέκεται υπεράνω τέτοιων μικρόψυχων αντιλήψεων και όπου η ισχύς της κάθε επιστήμης, πειθαρχίας ή ερμηνευτικής σχολής θα προσδιορίζεται από την άμιλλα μεταξύ τους στην κατανόηση και μερική ερμηνεία των μεγάλων προβλημάτων του παρόντος και των κεντρικών ερωτημάτων του παρελθόντος. Κριτήριό μας κάθε φορά είναι το κατά πόσον μια προσέγγιση πραγματεύεται κριτικά το θέμα της, αναδεικνύοντας και φωτίζοντας πτυχές που συνήθως παραμένουν αθέατες.

Επικεντρωθήκαμε κυρίως σε μεγάλα προβλήματα-ερωτήματα ή και ορισμένες φορές αινίγματα της εποχής, όχι μόνο σε όσα άπτονται της πολιτικής ή και της κοινωνιολογικής ανάλυσης, αλλά και του θεωρητικού-φιλοσοφικού στοχασμού και των εννοιολογικών αποσαφηνίσεων. Τέτοια προβλήματα-αινίγματα είναι και εκείνα που σχετίζονται με την επανάκαμψη νέων συνδυασμών «μεταλλαγμένων» γνώριμων παλαιών ιών: του ρατσισμού και του συγγενικού ιδεολογικά εθνικισμού, της νέο-αποικιοκρατίας και του νέο-ιμπεριαλισμού. Εμφαση, λοιπόν στο παρόν, την ιστορία και τη θεωρία των μειονοτήτων, με ειδικά αφιερώματα, ανάλυση φαινομένων τρομοκρατίας, στρατιωτικών και «προληπτικών» επεμβάσεων και πολέμων (Kόσοβο, Aφγανιστάν, Iράκ).

Η επιθεώρησή μας εκδίδει σήμερα σε ένα νέο εκδοτικό αλλά και τεχνολογικό περιβάλλον. Eξελίξεις που συμβαδίζουν και με την ένταση ενός αντι-διανοητικού κλίματος της εποχής που ευνοεί στο έπακρο όχι ακριβώς τον αθλητισμό, αλλά τον πρωταθλητισμό και πρώτιστα το ποδόσφαιρο, και με την περιστολή του χώρου ουσιαστικών συζητήσεων και αντιπαραθέσεων. Mας ενδιαφέρει να συμβάλλουμε στη διατήρηση και διεύρυνση αυτού του «δημοσίου των ιδεών» – εξ ου και η προσπάθειά μας να διαφυλάξουμε το «γενικόν» της φυσιογνωμίας του περιοδικού.

Μια ιδέα που διατρέχει το περιοδικό είναι εκείνη που προσπαθεί να υπερβεί την θύελλα «πληροφοριών», τη θραυσματοποίηση των επιμέρους συνόλων μέσα από μια νέα ηθική ανίχνευσης των διασυνδέσεων, των διαύλων ανάμεσα στα πράγματα (και τα «πράγματα»), τα ρεύματα ιδεών, τις ιστορικές συγκυρίες και τις πολλαπλές δυνατότητες ερμηνείας τους, με πυξίδα την αναζήτηση μιας νέας ηπείρου που θα συνδέει τα ουσιαστικά κεκτημένα του πολιτικού φιλελευθερισμού χωρίς τις ψευδαισθήσεις του και τις καταχρήσεις στο όνομά του – με τα κεντρικά αιτούμενα μιας αριστεράς που εμμένει στην κοινωνική δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα και την καταπολέμηση κάθε μορφής βίας: στην περίπτωση του περιοδικού μας, η ιδέα αυτή μεταφράστηκε σε μια συνεχή κριτική λειτουργία των επιστημών, συχνά απομυθοποιητική, και ως εκ τούτου υπονομευτική, ως πρωτεύον στοιχείο της αριστερής μας ταυτότητας.

Eκεί βρίσκεται και το κόκκινο νήμα που διατρέχει όλες τις φάσεις του περιοδικού, δηλαδή στην ανάπτυξη και τον επαναπροσδιορισμό του κριτικού και αυτοκριτικού λόγου, και ως εκ τούτου αριστερού, και τη συνεχή αγωνιώδη προσπάθεια διασύνδεσης των κεντρικών συμβάσεων στην εκάστοτε συγκυρία με την θεωρία: ρητή πρόθεση του περιοδικού, εν ολίγοις, υπήρξε η μάχιμη παρουσία του.



Διαβάστε το τελευταίο τεύχος

Metropolis Ιούλιος 2016

M appΣελίδα του app →

m.app
  • Κατεβάστε το app
  • App Store
  • Google Play
  • Windows Phone Store

Newsletter

Εγγραφείτε στο Newsletter για να λαμβάνετε όλα τα τελευταία άρθρα